Thuật Ngữ Kinh Tế

Kiểm định này là phiên bản của kiểm định Dickey-Fuller. Nó áp dụng cho chuỗi ở dạng gốc. Phân phối nhiễu được xem là có tương quan theo chuỗi. Trước khi thực hiện, đã xét đến sự khác biệt trong quá trình ổn định khác (DSP).

Câu chuyện về trường phái kinh tế Áo bắt đầu từ thế kỷ 15, khi những người tiếp nối Thomas Aquinas dạy tại Đại học Salamanca ở Tây Ban Nha. Họ nghiên cứu cách con người và xã hội hoạt động, phát hiện quy luật kinh tế, nguồn gốc và ảnh hưởng của các quy luật tự nhiên. Qua nhiều thế hệ, họ khám phá quy luật cung-cầu, lạm phát, tỷ giá hối đoái, và bản chất giá trị kinh tế. Joseph Schumpeter cho rằng đây là nền tảng của kinh tế học. Họ ủng hộ quyền sở hữu tư sản, tự do trong hợp đồng, và phản đối thuế, kiểm soát giá, quy định cản trở doanh nghiệp. Là nhà thần học đạo đức, họ kêu gọi chính phủ chống trộm cắp và giết người. Họ tuân theo nguyên tắc của Ludwig von Mises: công việc đầu tiên của nhà kinh tế là chỉ rõ điều chính phủ không thể làm. Cuốn *Essay on the Nature of Commerce* của Richard Cantillon (1730) là tác phẩm đầu tiên về kinh tế học. Ông sinh ra ở Ai-len, di cư đến Pháp. Ông cho rằng kinh tế học khác với nghiên cứu điều tra, giải thích giá cả qua "thí nghiệm suy nghĩ". Ông nhận ra thị trường là quá trình kinh doanh, và học thuyết tạo ra tiền của Áo dần thấm vào nền kinh tế, phá vỡ quy luật giá cả. Sau Cantillon là Anne Robert Jacques Turgot, một nhà quý tộc Pháp ủng hộ thị trường, từng làm bộ trưởng tài chính thời Pháp trước cách mạng. Các tác phẩm của ông ít nhưng sâu sắc, đặc biệt *Giá trị và Tiền* giải thích nguồn gốc tiền, bản chất lựa chọn kinh tế, phản ánh ưu tiên cá nhân. Ông giải thích nghịch lý kim cương-nước, chỉ ra quy luật lợi nhuận hẹp dần, phê bình lãi suất cao. Ông ủng hộ chính sách tự do, gợi ý bãi bỏ đặc ân cho ngành công nghiệp. Turgot là người cha của Jean Baptiste Say và Claude-Frederic Bastiat. Say là nhà kinh tế đầu tiên nghiên cứu phương pháp kinh tế. Ông nhận ra kinh tế học không phải dữ liệu, mà là giải thích hiện tượng bằng ngôn ngữ và logic. Ông khám phá học thuyết định giá nguồn lực, vai trò tư bản trong lao động, và Quy luật Say: sản xuất dư thừa hoặc tiêu thụ thấp sẽ không bền vững nếu giá cả điều chỉnh. Say ủng hộ tự do kinh doanh và cách mạng công nghiệp, giống Bastiat. Bastiat, nhà báo ủng hộ thị trường tự do, cho rằng dịch vụ phi vật chất cũng tuân theo quy luật kinh tế. Một lời nói nổi tiếng của ông là "ngôi nhà nguỵ biện có cửa sổ vỡ", được Henry Hazlitt phổ biến. Dù lý thuyết của trường phái Áo tinh vi, trường phái Anh (thế kỷ 18-19) thống trị nhờ lý do chính trị. Học thuyết Anh dẫn đến chủ nghĩa Marx và khai thác tư bản. Vai trò của trường phái Anh bị thách thức khi Carl Menger (1871) xuất bản *Các quy luật kinh tế*. Menger, người sáng lập trường phái Áo, đưa lại phương pháp tiếp cận của kinh tế học Pháp, nền tảng vững chắc hơn. Cùng với Leon Walras và Stanley Jevons, Menger phát biểu nền tảng chủ quan giá trị, giải thích học thuyết giá trị cận biên. Ông chỉ ra cách tiền được tạo ra trong thị trường tự do, khi hàng hóa được trao đổi, không phải tiêu thụ. Cuốn sách của Menger là nền tảng của cách mạng giá trị thặng dư. Mises nói rằng học thuyết của Menger khiến nhà kinh tế "không còn là anh ta", không chỉ về tiền và giá cả, mà cả phương pháp tiếp cận. Menger là người theo tự do cá nhân, coi kinh tế học là khoa học lựa chọn cá nhân. Ông chống trường phái lịch sử Đức, coi kinh tế học là thu thập dữ liệu phục vụ nhà nước. Trở thành giáo sư Đại học Vienna, Menger hồi sinh kinh tế học là khoa học hành vi con người, mở đường cho các nhà lý luận chống ảnh hưởng xã hội học. Học trò của ông, Friedrich von Wieser, ảnh hưởng đến Hayek. Công trình của Menger vẫn là bản giới thiệu phương pháp luận kinh tế. Những nhà kinh tế Áo đều tự nhận là học trò của Menger. Eugen von Boehm-Bawerk, người của Đại học Innsbruck, tiếp nối Menger, trình bày và áp dụng vào nhiều tình huống, từ giá trị, giá cả, tư bản, lợi nhuận. Tác phẩm *History and Critique of Interest Theories* (1884) liệt kê các nguỵ biện trong lịch sử, bảo vệ lãi suất là bộ phận tự nhiên của thị trường, phản ánh ưu tiên thời gian của con người. Học thuyết *Positive Theory of Capital* của Boehm-Bawerk cho thấy lãi suất là tốc độ bình thường của lợi nhuận kinh doanh. Tư bản không đồng nhất, cấu trúc phức tạp, có chiều thời gian. Nền kinh tế phát triển không chỉ từ đầu tư, mà từ quá trình sản xuất lâu dài. Boehm-Bawerk tham gia tranh luận với chủ nghĩa Marx, bác bỏ học thuyết xã hội về tư bản và lương bổng trước khi Đảng Cộng sản Nga ra đời. Ông tổ chức hội thảo trở thành hình mẫu cho Mises. Boehm-Bawerk ủng hộ chính sách tuân theo quy luật kinh tế. Ông cho phép can thiệp nếu thị trường không thành công lâu dài. Trong thời kỳ đế chế Habsburg cuối cùng, ông ba lần làm bộ trưởng tài chính, chiến đấu chống lạm phát, chế độ bản vị vàng, tự do thương mại. Các nghiên cứu của ông củng cố vị thế trường phái Áo, nền tảng cho trường phái Áo sử dụng tiếng Anh. Tuy nhiên, Boehm-Bawerk không bàn về tiền, điểm giao giữa vi mô và vĩ mô. Mises, chuyên gia cố vấn phòng thương mại Áo, nhận thách thức này. Tác phẩm *The Theory of Money and Credit* (1912) giải thích học thuyết cận biên áp dụng cho tiền tệ, đưa ra định lý "regression theorem", chỉ ra tiền phải luôn là sản phẩm của thị trường. Mises tổng hợp học thuyết tiền tệ Anh, lãi suất của Wicksell, cấu trúc sản xuất của Boehm-Bawerk, đưa ra học thuyết vòng quay kinh doanh của trường phái Áo. Năm 1919, Mises xuất bản *Nation, State, and Economy*, bảo vệ tự do kinh tế và văn hóa thiểu số, đưa ra học thuyết kinh tế chiến tranh. Học thuyết tiền tệ của Mises được chú ý ở Mỹ qua Benjamin M. Anderson, Jr. (tác phẩm của Mises bị Keynes phê bình). Trong hỗn loạn sau chiến tranh, Otto Bauer thuộc chính phủ xã hội chủ nghĩa. Mises thuyết phục Bauer tránh chính sách Bôn-sê-vích. Các nhà xã hội chủ nghĩa chưa bao giờ tha thứ, ngăn cản Mises nhận tiền giảng dạy. Không nản, Mises chuyển sang viết sách *Socialism* (1921-1923), dự đoán chủ nghĩa xã hội gây hỗn loạn, buộc các nhà bảo vệ xã hội chủ nghĩa phải giải thích hệ thống của họ. Tranh luận giữa trường phái Áo và xã hội chủ nghĩa tiếp tục đến năm 1989, khi xã hội chủ nghĩa sụp đổ. Trong thập kỷ đó, Mises thu hút nhóm cải cách từ xã hội chủ nghĩa, như Hayek, Wilhelm Roepke, Lionel Robbins. Mises tổ chức hội thảo riêng, thu hút nhiều học trò như Fritz Machlup, Oskar Morgenstern, Haberler, Schutz, Strigl, Voegelin, Rosenstein-Rodan. Trong những năm 1920-1930, Mises chiến đấu với Trường lịch sử Đức, bảo vệ phương pháp suy diễn kinh tế học. Ông thành lập Viện nghiên cứu chu kỳ kinh doanh, giao cho Hayek phụ trách. Hayek và Mises nghiên cứu chu kỳ kinh doanh, cảnh báo mở rộng tín dụng, dự đoán khủng hoảng tiền tệ. Những công trình này được đề cử giải Nobel 1974, Hayek nhận giải. Sau chiến tranh, Hayek di cư đến Anh, sau đó Mỹ, trở thành người phản đối học thuyết Keynes. Sách *Road to Serfdom* giúp phục hồi tư tưởng tự do cổ điển sau New Deal và Chiến tranh thế giới thứ II. Ông viết nhiều về luật, thể chế, tự do, phê bình chủ nghĩa quân bình. Trong những năm 1930, Áo bị đe dọa bởi Đức quốc xã. Hayek di cư đến London năm 1931, Mises đến Geneva năm 1934. Các nghiên cứu của Mises bị Đức quốc xã tịch thu, nhưng ý tưởng của ông được Roepke và Ludwig Erhard áp dụng, dẫn đến cải cách kinh tế Đức sau chiến tranh. Năm 1992, các công trình bị đánh cắp của Mises được tìm thấy ở Matxcơva. Trong thời gian ở Geneva, Mises viết *Nationalokonomie* (1949), sau đó biên tập thành *Human Action*. Murray N. Rothbard gọi đây là "thành quả vĩ đại nhất của Mises". Tác phẩm này là bản lề lịch sử trường phái Áo, vẫn là luận thuyết định nghĩa. Dù không được đón nhận nhiều trong giới kinh tế học, Mises có học trò tại Đại học New York. Trước khi đến Mỹ, Henry Hazlitt đã ủng hộ ông, bình luận trên báo, truyền bá ý tưởng. Hazlitt cũng góp phần vào trường phái Áo, phê bình học thuyết Keynes, bảo vệ Say. Hội thảo của Mises ở New York tiếp tục đến năm 1973. Rothbard là học trò của Mises, viết *Man, Economy, and State* (1963), theo sát quan điểm triết học, áp dụng kinh tế học trong học thuyết quy luật tự nhiên. Ông bảo vệ trật tự xã hội tư bản dựa trên tự do và hợp đồng. Rothbard nghiên cứu nguyên nhân suy thoái, liên kết với học thuyết vòng quay kinh doanh, chỉ ra sụp đổ thị trường chứng khoán và suy thoái kinh tế liên quan đến mở rộng tín dụng ngân hàng. Trong những năm sau, Mises chứng kiến sự phục hồi của trường phái Áo từ *Man, Economy, and State* đến nay. Rothbard thành lập trường phái Áo và học thuyết tự do cổ điển ở Mỹ, đặc biệt qua *Conceived in Liberty* (lịch sử 4 tập về thuộc địa Mỹ). Sự kết hợp giữa học thuyết quy luật tự nhiên và trường phái Áo xuất hiện trong *The Ethics of Liberty*. Dù trường phái Áo hiện nay có vị trí rõ rệt hơn từ năm 1930, Rothbard và Mises vẫn không được chào đón nhiệt liệt bởi giới học thuật.

Ngân hàng được ủy quyền để gửi phiếu chi hoặc tiền mặt cho ngân hàng dự trữ liên bang để thu tiền. Với thẻ ngân hàng, ngân hàng được ủy quyền thanh toán hối phiếu để xử lý các giao dịch mua bán. Là một ngân hàng được ủy quyền để gửi phiếu chi hoặc tiền mặt cho ngân hàng dự trữ liên bang để thu tiền. 12 ngân hàng dự trữ thu và thanh toán séc cho các tổ chức nhận tiền gửi. Việc thanh toán cũng được thực hiện thông qua hệ thống thanh toán tự động (ACH) và các thỏa thuận riêng. Cục Dự trữ Liên Bang Hoa Kỳ đóng vai trò quan trọng trong hệ thống thanh toán của quốc gia. Dịch vụ thanh toán của Cục Dự trữ Liên Bang Mỹ có sẵn cho tất cả các tổ chức nhận tiền gửi, bao gồm cả những tổ chức nhỏ ở địa phương xa mà các nhà cung cấp khác có thể không phục vụ được.

Các biện pháp ổn định tự động là các mối quan hệ giúp giảm biên độ của biến động trong chu kỳ kinh tế mà không cần sự can thiệp trực tiếp từ chính phủ.