Thuật Ngữ Kinh Tế

Cạnh tranh là cuộc đua giữa các doanh nghiệp và ngành nghề để giành được sự tin tưởng của khách hàng. Hệ thống kinh doanh tự do cho phép doanh nghiệp tự quyết định mặt hàng sản xuất, cách thức sản xuất và giá cả sản phẩm. Cạnh tranh là nền tảng của hệ thống này, bởi niềm tin rằng khi nhiều doanh nghiệp cùng cạnh tranh, sản phẩm sẽ ngày càng tốt hơn. Khách hàng sẽ được hưởng giá trị tối ưu từ những đồng tiền họ bỏ ra. Để tồn tại trong thị trường cạnh tranh khốc liệt, doanh nghiệp cần theo dõi đối thủ và tìm cách vượt qua họ. Ví dụ, nếu Pepsi tung ra sản phẩm mới, Coca-Cola phải nhanh chóng ra mắt sản phẩm tương tự nhưng không có calo. Bằng cách cải tiến sản phẩm, Coca-Cola đã thuyết phục khách hàng chọn sản phẩm của mình. Thành công trong cạnh tranh đòi hỏi doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D). Qua đó, doanh nghiệp hiểu rõ mong muốn của khách hàng, biến nhu cầu thành sản phẩm phù hợp. Phân tích SWOT giúp doanh nghiệp nhìn nhận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài. SWOT giúp doanh nghiệp xác định lĩnh vực thị trường mình có lợi thế và sản phẩm tiềm năng để tập trung phát triển. Để dẫn đầu, doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao chất lượng, tính năng sản phẩm, đồng thời áp dụng công nghệ và quy trình sản xuất hiện đại để giảm chi phí. Vì vậy, khách hàng sẽ được cung cấp sản phẩm hoàn hảo với giá cả hợp lý. Ngày nay, xử lý chất thải và sử dụng công nghệ thân thiện môi trường cũng là mối quan tâm của nhiều doanh nghiệp. Các dạng cạnh tranh bao gồm: - **Cạnh tranh hoàn hảo**: Giá cả do quy luật cung cầu quyết định. Cung nhiều, cầu ít sẽ làm giá giảm. - **Cạnh tranh độc quyền**: Nhiều doanh nghiệp sản xuất sản phẩm tương tự nhưng khách hàng coi chúng khác nhau nhờ chiến lược khác biệt hóa. Ví dụ, xà bông có thể quảng bá làn da mềm, mùi thơm, hoặc làm trắng da. - **Độc quyền nhóm**: Chỉ có vài doanh nghiệp trong ngành do vốn lớn và rào cản nhập ngành cao. Ví dụ: sản xuất ôtô, máy bay. - **Độc quyền tuyệt đối**: Chỉ một doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ thị trường, quyết định giá cả và số lượng sản phẩm. Ví dụ: điện, nước ở Việt Nam do nhà nước cung cấp.

Khái niệm lợi thế so sánh đóng vai trò quan trọng trong học thuyết thương mại quốc tế hiện đại. Một bên được coi có lợi thế so sánh hơn nếu họ sản xuất sản phẩm với chi phí cơ hội thấp hơn. Người đầu tiên đề cập đến khái niệm này là Robert Torrens năm 1815, khi ông phân tích trao đổi ngũ cốc giữa Anh và Ba Lan. Ông nhận thấy Anh vẫn có lợi khi xuất khẩu hàng hóa sang Ba Lan, dù họ sản xuất ngũ cốc với chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, người đóng góp lớn nhất là David Ricardo, qua cuốn sách năm 1817 "Những nguyên lý kinh tế chính trị và thuế khoá". Ông dùng ví dụ trao đổi rượu lấy vải vóc giữa Anh và Bồ Đào Nha để minh họa lý thuyết. Trước đó, Adam Smith đã đưa ra lý thuyết lợi thế tuyệt đối, cho rằng mỗi quốc gia nên chuyên môn hóa sản xuất những mặt hàng mà họ có lợi thế tuyệt đối. Theo đó, quốc gia không có lợi thế tuyệt đối về bất kỳ sản phẩm nào sẽ không thu được lợi ích từ thương mại. Ricardo đã chứng minh điều ngược lại: ngay cả quốc gia không có lợi thế tuyệt đối cũng có thể tham gia thương mại nếu chuyên môn hóa sản xuất sản phẩm có lợi thế so sánh. Lý thuyết của ông dựa trên giả định đơn giản như chi phí vận chuyển bằng 0, nhưng với sự phát triển của khoa học công nghệ như máy bay và internet, giả định này ngày càng phù hợp hơn. Lý thuyết được minh họa qua ví dụ hai người sống sót sau tai nạn tàu. Người trẻ khỏe, nhanh nhẹn có lợi thế tuyệt đối trong mọi việc, trong khi người già yếu kém. Tuy nhiên, chuyên môn hóa và trao đổi giúp cả hai đều sung túc hơn. Người trẻ nên tập trung sản xuất những việc họ làm tốt hơn, người già tập trung vào việc họ làm kém hơn. Chuyên môn hóa chỉ hiệu quả nếu không có yếu tố không thể thay thế cạn kiệt. Nếu nước ngọt chỉ đủ cho một người, trao đổi sẽ không thể xảy ra. Để hiểu rõ hơn, hãy xem ví dụ định lượng giữa Việt Nam và Thái Lan. Giả sử mỗi nước có 10 đơn vị nguồn lực, sản xuất lúa gạo và xe máy. Việt Nam sản xuất 2 xe máy/đơn vị, 10 tấn gạo/đơn vị. Thái Lan sản xuất 5 xe máy/đơn vị, 12.5 tấn gạo/đơn vị. Nếu không có thương mại, Việt Nam sản xuất tối đa 20 xe máy hoặc 100 tấn gạo. Thái Lan sản xuất 50 xe máy hoặc 125 tấn gạo. Khi tiến hành thương mại, chi phí cơ hội sản xuất xe máy của Thái Lan thấp hơn, trong khi chi phí cơ hội sản xuất gạo của Việt Nam thấp hơn. Do đó, Việt Nam nên chuyên môn hóa sản xuất gạo, Thái Lan sản xuất xe máy. Sau chuyên môn hóa tuyệt đối, Việt Nam sản xuất 100 tấn gạo, Thái Lan sản xuất 50 xe máy. Sau đó, hai nước trao đổi theo tỉ lệ 3 tấn gạo/xe máy. Giả sử Thái Lan đổi 20 xe máy lấy 60 tấn gạo, lượng hàng hóa cuối cùng là: Việt Nam có 20 xe máy, 40 tấn gạo; Thái Lan có 30 xe máy, 60 tấn gạo. So với sản lượng tự sản xuất, cả hai nước đều tiêu dùng nhiều hơn. Điều này cho thấy thương mại quốc tế giúp đẩy đường giới hạn khả năng sản xuất ra xa hơn so với khả năng tự cung cấp.

Thường được dùng để chỉ công ty cổ phần. Đây là một thực thể pháp lý được thành lập để thực hiện các hoạt động công nghiệp, thương mại. Vốn của công ty được chia thành cổ phiếu. Các cổ phiếu này do thành viên công ty nắm giữ.

Chứng khoán đại diện cho quyền sở hữu vốn trong một công ty. Chủ sở hữu cổ phiếu thường có quyền chọn giám đốc và nhận cổ tức. Quyền lợi của cổ phiếu thường thấp hơn so với quyền lợi của chủ trái phiếu, cổ đông ưu tiên, và các chủ nợ khác.