Thuật Ngữ Kinh Tế

Đây là đường biểu diễn rủi ro hệ thống, hay còn gọi là rủi ro thị trường, liên quan đến thu nhập của toàn bộ thị trường tại một thời điểm cụ thể. Đường này thể hiện tất cả các chứng khoán có rủi ro cao và khả năng giao dịch. Đường SML phản ánh kết quả từ mô hình định giá tài sản vốn (CAPM). Trục hoành cho biết mức độ rủi ro (beta), trục dọc thể hiện lợi nhuận hoặc thu nhập kỳ vọng. Điểm giao của SML với trục dọc (beta = 0) tương ứng với lãi suất phi rủi ro. Độ dốc của đường SML cho thấy mức bù đắp rủi ro thị trường, phản ánh mức độ rủi ro mà nhà đầu tư chấp nhận tại thời điểm đó. Đây là công cụ hữu ích để đánh giá xem tài sản đang xem xét có mang lại lợi nhuận hợp lý so với rủi ro hay không. Mỗi chứng khoán được biểu diễn trên đồ thị SML. Nếu chứng khoán nằm phía trên đường SML, có nghĩa là nó bị định giá thấp, nhà đầu tư có thể kỳ vọng lợi nhuận cao hơn với mức rủi ro hiện tại. Ngược lại, nếu chứng khoán nằm dưới đường SML, có nghĩa là nó bị định giá cao, nhà đầu tư phải chấp nhận lợi nhuận thấp hơn với mức rủi ro không đổi.

Theo mô hình Heckscher-Ohlin và định lý Stolper-Samuelson, dưới những giả định hạn chế, thương mại quốc tế sẽ làm giảm tiền thuê thực tế của yếu tố sản xuất khan hiếm. Điều này không cần phải giải thích rõ cách tiêu dùng của yếu tố đó.

Chứng khoán hóa là cách biến các tài sản ít thanh khoản nhưng có thu nhập ổn định thành chứng khoán để giao dịch trên thị trường. Dễ hiểu hơn, đây là việc chuyển đổi các hình thức tín dụng thành chứng khoán, phát hành cho công chúng, giúp nhà đầu tư dễ mua bán. Quá trình này thường áp dụng cho hai nhóm tài sản chính: (1) các khoản vay thế chấp bất động sản và (2) các khoản phải thu từ tín dụng, cho vay tiêu dùng, vay mua xe, xây nhà... Từ đó hình thành hai loại chứng khoán: 1. **Chứng khoán thế chấp bất động sản (MBS)**: Được tạo ra từ các khoản vay có tài sản thế chấp. Công ty phát hành sẽ chuyển toàn bộ giấy tờ thế chấp cho nhà đầu tư mua trái phiếu. Loại chứng khoán này an toàn hơn vì có tài sản đảm bảo, nhưng lãi suất thấp hơn so với ABS. Khi chuyển đổi, người bán không còn chịu rủi ro nếu tài sản bị mất giá hoặc vỡ nợ. 2. **Chứng khoán tài sản tài chính (ABS)**: Từ các khoản phải thu như tiền cho vay tiêu dùng, xây dựng, thuê tài chính... Ngân hàng chuyển khoản phải thu này thành trái phiếu để huy động nhanh tiền. Nhà đầu tư sở hữu chứng khoán sẽ được đòi cả gốc và lãi khi đáo hạn. Tuy nhiên, nếu tài sản không có đảm bảo, rủi ro cao hơn. Tại châu Âu, chứng khoán hóa giúp các tập đoàn viễn thông tránh phá sản bằng cách chuyển doanh thu tương lai của thuê bao cố định thành ABS. Họ thu được tiền lớn để trả nợ sau cuộc đua cung cấp 3G. Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, phương pháp này giúp chính phủ xử lý nợ xấu và bổ sung hàng hóa cho thị trường chứng khoán. Theo OECD (1995), chứng khoán hóa là việc phát hành chứng khoán có tính thanh khoản, đảm bảo bằng các nguồn thu từ tài sản đặc biệt, không phải khả năng thanh toán của người phát hành. Chất lượng chứng khoán phụ thuộc vào khả năng sinh lời của tài sản đảm bảo. Kết quả là, các tài sản ít thanh khoản trở thành chứng khoán, một hàng hóa giao dịch trên thị trường vốn. Quy trình chứng khoán hóa dựa trên nguyên tắc **Pay-Through Structure** (trung gian thanh toán). Các thuật ngữ chính: - **Chủ tài sản ban đầu (Originator)**: Là bên bán tài sản cho công ty đặc biệt (SPE), đồng thời tiếp tục quản lý tài sản để lấy phí. - **Pháp nhân đặc biệt (SPE)**: Được thành lập để biến tài sản ít thanh khoản thành chứng khoán. SPE có thể phát hành nhiều loại chứng khoán khác nhau, đáp ứng nhu cầu đầu tư về thời gian đáo hạn, lãi suất, rủi ro. SPE dùng tiền từ phát hành chứng khoán để mua tài sản từ chủ tài sản ban đầu. Tài sản sau đó do chủ tài sản quản lý theo hợp đồng, toàn bộ thu nhập chuyển cho SPE để trả lãi cho nhà đầu tư. Tài sản có thể chuyển hóa bao gồm: tài sản thế chấp (nhà, đất, xưởng), khoản phải thu từ tín dụng, cho vay tiêu dùng, doanh nghiệp, tài sản cho thuê, dự án đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng... Hiện nay, khái niệm mở rộng để bao gồm bất kỳ tài sản tài chính nào có thể tách biệt quản lý và sinh lời độc lập. **Chứng khoán chuyển hóa** là các loại chứng khoán do SPE phát hành, chia thành hai loại: MBS (tài sản thế chấp) và ABS (tài sản tài chính). Chứng khoán này chủ yếu là trái phiếu, tín phiếu... nhưng có thể phát hành cổ phiếu ưu đãi nếu cần. Nguyên tắc phát hành: Tổng thu nhập từ tài sản phải đủ để chi trả các nghĩa vụ như chi phí tài chính, quản lý, tăng tín nhiệm... SPE cần quản lý chặt dòng tiền để đảm bảo quá trình chuyển đổi thành công. **Lợi ích của chứng khoán hóa**: - **Đối với chủ đầu tư dự án**: Giảm chi phí lãi vay, tăng hiệu quả sinh lời. Ưu tiên cho các công ty xây dựng cơ sở hạ tầng, vì bán vốn tự có trong dự án đã hoàn thành dễ dàng hơn so với phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu. - **Đối với nhà đầu tư**: Có thêm công cụ đầu tư với lãi suất cao hơn trái phiếu Chính phủ, độ tin cậy ổn định. Chứng khoán ABS có tính thanh khoản cao, dễ giao dịch. Đây là công cụ phòng ngừa rủi ro, đặc biệt cho nhà đầu tư cổ tức. Chứng khoán hóa giúp doanh nghiệp huy động vốn cho dự án ngay cả khi dự án chỉ là ý tưởng. Các hợp đồng cam kết đảm bảo hiệu quả kinh tế cho dự án sau này có thể trở thành tài sản có giá trên thị trường.

Một hình thức hỗ trợ lẫn nhau giữa các tập đoàn công nghiệp giúp họ tự bảo vệ khỏi các chiến thuật đình công chọn lọc.