Thuật Ngữ Kinh Tế

Người lao động không có việc làm. Bao gồm cả những người đang tìm việc mới hoặc không thể tìm được việc làm với lương thực tế hiện tại.

Xanhdica bao mua chứng khoán là nhóm ngân hàng đầu tư hợp tác để bán chứng khoán cho công ty mới phát hành. Trong trường hợp này, luôn có một ngân hàng đứng đầu gọi là "lead underwriter". Các ngân hàng có thể đóng vai trò đại lý, nhận phí phát hành từ công ty. Hoặc họ có thể mua cổ phiếu để bán lại, lúc đó Xanhdica đóng vai trò nhà bán buôn. Dù vai trò nào, kết quả là công ty huy động vốn nhanh và thuận lợi hơn. Khi làm đại lý, ngân hàng gần như không gặp rủi ro. Vì vậy, hợp đồng thường có điều khoản "All or none": nếu chứng khoán không bán hết, sẽ bị hủy. Khi làm nhà bán buôn, vai trò của Xanhdica mới rõ ràng. Nhờ hợp tác, ngân hàng chia sẻ rủi ro, góp vốn đủ lớn để mua chứng khoán, mở rộng phân phối. Có hai loại hợp đồng chính giữa các ngân hàng: Kiểu liên kết (Phương Đông) – phân chia trách nhiệm theo phần trăm vốn đóng góp, mỗi ngân hàng chịu trách nhiệm toàn bộ phần chứng khoán chưa bán. Kiểu biệt lập (Phương Tây) – mỗi ngân hàng chỉ chịu trách nhiệm riêng phần chứng khoán mình tham gia, không liên quan đến phần của người khác. Loại thứ nhất hợp tác và chia sẻ rủi ro cao hơn. Loại thứ hai khắc nghiệt hơn, thúc đẩy ngân hàng phải bán hết phần chứng khoán mình mua.

P/E là tỷ lệ giữa giá thị trường và lợi nhuận ròng trên mỗi cổ phần. Công thức tính là giá thị trường chia cho EPS. Định nghĩa này đơn giản, chỉ cần lấy giá hiện tại của cổ phần chia cho lợi nhuận ròng mỗi cổ phần. Trong hầu hết trường hợp, P/E tính theo EPS của 4 quý trước. Đây là dấu hiệu tiêu biểu của P/E. Tuy nhiên, có khi EPS lấy từ dự đoán lợi nhuận 4 quý tới. P/E theo cách này gọi là P/E định hướng hoặc P/E kế hoạch. Một cách khác dùng EPS của 2 quý trước và ước tính 2 quý sau. Thực tế, cách tính này không khác nhau nhiều. Điểm quan trọng là nhận ra: cách đầu dùng dữ liệu thật, hai cách còn lại dựa vào ước tính, nên không hoàn hảo. Khi công ty không có lãi, EPS âm, dẫn đến khó tính P/E. Có nhiều ý kiến giải quyết: để P/E âm, gán giá trị 0, hay cho rằng P/E không tồn tại. Tỷ lệ P/E trung bình thị trường thường dao động 15–25. Dao động này phụ thuộc vào nền kinh tế. P/E cũng khác nhau giữa các công ty và ngành. P/E giúp biết nhà đầu tư sẵn sàng trả bao nhiêu cho mỗi đô la lợi nhuận. Vì vậy, P/E còn gọi là số nhân của cổ phiếu. Ví dụ, P/E 20 có nghĩa nhà đầu tư sẵn sàng chi 20 đô la cho 1 đô la lợi nhuận. Tuy nhiên, cách tiếp cận này quá đơn giản, không tính đến triển vọng tăng trưởng. EPS trong công thức thường dựa vào lợi nhuận 4 quý trước, nhưng P/E không chỉ phản ánh hiệu quả quá khứ. Kỳ vọng thị trường về tương lai cũng được tính vào. Giá cổ phiếu phản ánh nhận định của nhà đầu tư về giá trị công ty. Tiềm năng phát triển trong tương lai cũng được xem xét. Do đó, P/E là sự phản ánh mức độ lạc quan và kỳ vọng về tăng trưởng của doanh nghiệp. Nếu P/E cao hơn mức trung bình thị trường hoặc ngành, có nghĩa thị trường kỳ vọng công ty sẽ tăng trưởng tốt trong thời gian tới. Công ty có P/E cao sẽ phải "xứng đáng với kỳ vọng", thể hiện qua lợi nhuận tăng trưởng. Nếu không, giá cổ phiếu có thể giảm. Ví dụ, FPT từng có P/E trên 80 khi tăng trưởng mạnh. Sau đó, khi tăng trưởng chậm lại, P/E giảm xuống 9,13 vào ngày 28/11/2008. Sự sụt giảm P/E là điều bình thường khi công ty từ giai đoạn tăng trưởng nhanh chuyển sang định hình vị thế. Kết hợp P/E để đánh giá cổ phiếu tốt hơn so với chỉ xem giá thị trường. Ví dụ: cổ phiếu 10.000VNĐ với P/E 75 đắt hơn so với cổ phiếu 100.000VNĐ có P/E 20. Tuy nhiên, P/E có hạn chế. Không nên so sánh P/E của các công ty khác nhau. Cần xem xét hai yếu tố chính: tốc độ tăng trưởng và ngành kinh doanh. Tốc độ tăng trưởng là yếu tố quan trọng. Nếu công ty tăng trưởng 5% trước đây nhưng có P/E trung bình, điều này không hợp lý. Nếu không điều chỉnh P/E theo tăng trưởng dự kiến, giá cổ phiếu sẽ cao hơn giá trị thực. Giải pháp là dùng EPS kế hoạch để tính P/E. Ngành kinh doanh cũng ảnh hưởng. So sánh công ty trong cùng ngành mới có ý nghĩa. Ví dụ, doanh nghiệp trong ngành ổn định thường có P/E thấp. Ngược lại, ngành công nghệ có tốc độ tăng trưởng nhanh, P/E cao hơn. So sánh giữa ngành này và ngành kia không có giá trị. Chỉ nên so sánh trong cùng ngành hoặc so với trung bình ngành. P/E có thể giúp xác định công ty có bị định giá cao hay thấp. Tuy nhiên, phân tích P/E chỉ có giá trị trong một số trường hợp. Có nhiều "cạm bẫy" trong phân tích. Một số yếu tố khiến P/E trở nên vô ích: - **Hoạt động kế toán:** Lợi nhuận ròng là số liệu kế toán, có thể bị ảnh hưởng bởi nguyên tắc kế toán (GAAP). GAAP thay đổi theo thời gian, dẫn đến so sánh giữa các kỳ không đồng nhất. Ví dụ, lạm phát khiến hàng tồn kho và chi phí khấu hao giảm, làm lợi nhuận bị bóp méo, dẫn đến P/E thấp hơn thực tế. - **Lạm phát:** Trong giai đoạn lạm phát cao, thông tin quá khứ không còn phù hợp với hiện tại. Độ sai lệch lớn hơn, khiến việc theo dõi P/E trở nên khó khăn. - **P/E thấp không nhất thiết là công ty bị định giá thấp:** Có thể thị trường tin công ty sẽ gặp khó khăn. Giá cổ phiếu giảm do công ty cảnh báo lợi nhuận thấp, nhưng P/E chưa phản ánh điều này cho đến khi lợi nhuận thật sự được công bố. Tóm lại, P/E là công cụ hữu ích nhưng không hoàn hảo. Cần hiểu rõ cách tính, bối cảnh, và hạn chế để sử dụng hiệu quả.

Đối với người giao dịch futures, báo cáo giá hàng ngày sẽ ghi lại thay đổi tài khoản của họ. Người khác chỉ xem báo cáo để lướt giá tương lai. Bảng giá futures hiển thị giá mở cửa, đóng cửa, biến động giá và số lượng giao dịch trong ngày. Vì thị trường futures phản ánh điều kiện kinh tế và chính trị, nên bảng giá còn cho thấy xu hướng cảm nhận của thị trường về nền kinh tế. Giá mở cửa là giá của hàng hóa trong ngày giao dịch trước. Nó có thể khác giá đóng cửa của ngày trước nếu có biến cố xảy ra. Ví dụ, giá mở cửa đường là 22,37 cent (USD/GBP), tức là đường được bán với giá 22,37 cent. Nhân với 112.000 GBP (số tiền trong hợp đồng) sẽ bằng 25.054,04 USD. Cột giá cao, giá thấp và giá đóng cửa cho biết giá cao nhất, thấp nhất và giá kết thúc của ngày trước. Những cột này phản ánh sự biến động của thị trường. Ví dụ, giá mở cửa của hợp đồng kết thúc ở 22,38 USD, giá đóng cửa là 22,31 cent, giảm 0,06 cent so với ngày trước. Cột biến động so sánh giá đóng cửa hôm nay với ngày trước. Dấu "+" cho biết giá tăng, "-" cho biết giá giảm. Trong ví dụ, giá đường tháng Ba tăng 0,04 cent so với ngày trước. Tháng thực hiện hợp đồng là tháng đến hạn. Ví dụ, "Mr00" trong cột cho biết hợp đồng hết hạn vào thứ Sáu thứ ba của tháng Ba năm 2000. Khi đến hạn, hợp đồng sẽ không còn trong bảng. Chu kỳ đáo hạn thường trùng với hoạt động của hàng hóa. Ví dụ, giao dịch gạo theo chu kỳ trồng trọt, thu hoạch, xuất khẩu. Giá cao nhất và thấp nhất của hợp đồng cho thấy phạm vi biến động trước khi đáo hạn. Ví dụ, giá dầu dao động mạnh hơn đường, mang rủi ro cao nhưng cũng cơ hội lợi nhuận cao. Cột Đang Giao Dịch (Open Interest) thể hiện số hợp đồng đang hoạt động, chưa bị hủy hoặc thay thế. Khi gần đáo hạn, số hợp đồng thường giảm vì ít giao dịch. Tuy nhiên, với lúa và hạt có dầu, giao dịch tăng mạnh vào tháng thu hoạch. Tên sản phẩm được xếp theo bảng chữ cái theo nhóm. Bông xơ thuộc nhóm Thực phẩm và Sợi. Thông tin chi tiết chỉ được cung cấp cho hợp đồng hoạt động mạnh. Các hợp đồng khác được tóm tắt ở mục "Các giao dịch futures khác." Tên thị trường (exchange) được ghi sau tên sản phẩm. Ví dụ, "CTN" là viết tắt của Thị trường Bông xơ New York. Một số hàng hóa như lúa mì, ngũ cốc thường giao dịch trên nhiều thị trường.