Thuật Ngữ Kinh Tế

Khi nhắc đến chứng khoán, nhiều người chỉ nghĩ đến cổ phiếu và trái phiếu. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán còn nhiều hơn thế. Chứng khoán phái sinh chính là một phần quan trọng không thể bỏ qua. Chứng khoán phái sinh là công cụ được phát hành dựa trên các tài sản cơ bản như cổ phiếu, trái phiếu. Mục đích của chúng là phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo ra lợi nhuận. Chúng có thể làm tăng giá trị đầu tư, hoặc giữ giá trị ban đầu nếu giá tài sản cơ bản thay đổi. Thị trường phái sinh bao gồm các công cụ như quyền mua cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng quyền chọn. Có bốn công cụ chính: hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, quyền chọn mua/bán và hợp đồng hoán đổi. Trong thị trường biến động mạnh, phái sinh là công cụ giúp giảm rủi ro. Ví dụ, hợp đồng tương lai giúp người chăn nuôi bảo vệ giá lúa khi thị trường giảm. Quyền chọn mua/bán giúp nhà đầu tư bù đắp thua lỗ nếu thị trường sụt giảm. Phái sinh như hợp đồng tương lai và quyền chọn thường phức tạp, nhưng cũng mang lại cơ hội lợi nhuận cao. Hợp đồng tương lai là nghĩa vụ mua/bán hàng hóa (như vàng, ngũ cốc) theo giá đã xác định. Quyền chọn là quyền mua/bán hàng hóa theo giá nhất định trong một khoảng thời gian. Điểm khác biệt giữa phái sinh và tài sản cơ bản là phái sinh không đại diện cho quyền sở hữu hay cam kết trả nợ. Ví dụ, hợp đồng tương lai gia súc là cách đánh cược về biến động giá, không trực tiếp liên quan đến người chăn nuôi. Làm việc với đòn bẩy giúp đầu tư hiệu quả hơn. Chỉ cần 10% giá trị hợp đồng, bạn có thể sở hữu tài sản trị giá hàng nghìn đô la. Ví dụ, mua hợp đồng vàng trị giá 35.000$ chỉ cần 3.500$. Nếu giá tăng 100$, lợi nhuận có thể lên đến 300% so với vốn ban đầu. Tuy nhiên, rủi ro cũng tăng theo. Nếu giá giảm, bạn có thể mất cả số tiền đầu tư. Hợp đồng tương lai và quyền chọn có thời hạn khác nhau. Hợp đồng lúa thường đáo hạn trong 1 năm, trong khi hợp đồng tài chính như Eurodollars có thể kéo dài 5 năm. Quyền chọn thường hết hạn trong 1 năm, nhưng có loại gọi là LEAPS có thể kéo dài đến 36 tháng. Khi đáo hạn, hợp đồng không còn hiệu lực. Trên thị trường Mỹ, bạn có thể thực hiện hoặc bù đắp hợp đồng trước ngày đáo hạn.

Trình tự thực hiện thư tín dụng: 1. Người nhập khẩu gửi đơn xin mở thư tín dụng cho người xuất khẩu. 2. Ngân hàng mở thư tín dụng sẽ mở L/C thông qua ngân hàng thông báo ở nước xuất khẩu để thông báo cho người xuất khẩu. 3. Khi nhận được bản gốc thư tín dụng, ngân hàng thông báo sẽ chuyển ngay cho người xuất khẩu. 4. Nếu người xuất khẩu chấp nhận thư tín dụng, họ sẽ tiến hành giao hàng. 5. Sau khi giao hàng, người xuất khẩu lập bộ chứng từ theo yêu cầu của L/C và xuất trình đến ngân hàng thông báo để gửi đến ngân hàng mở đòi tiền. 6. Ngân hàng mở kiểm tra L/C thấy phù hợp thì trả tiền. 7. Ngân hàng mở đòi tiền người nhập khẩu và chuyển chứng từ cho người nhập khẩu sau khi nhận được tiền. 8. Người nhập khẩu kiểm tra L/C nếu thấy phù hợp thì trả tiền và nhận chứng từ để đi nhận hàng.

Mô hình này do Fisher Black và Myron Scholes phát triển, giúp đánh giá liệu hợp đồng options có được định giá công bằng hay không. Mô hình kết hợp nhiều yếu tố: biến động lợi nhuận công ty, lãi suất thị trường, và mối quan hệ giữa giá cổ phiếu cơ sở với giá thực thi của hợp đồng đáo hạn. Hiện nay, Options Monitor Service áp dụng mô hình này trong các định giá hiện tại.