Thuật Ngữ Kinh Tế

Tín dụng thương mại là hình thức tín dụng phổ biến trong tín dụng quốc tế, xảy ra giữa các doanh nghiệp với nhau, không cần sự tham gia của ngân hàng. Loại tín dụng này có thể được cấp bằng hàng hóa, dịch vụ thay vì tiền mặt. Có ba loại tín dụng thương mại: 1. **Tín dụng cấp cho nhà nhập khẩu** (gọi là tín dụng xuất khẩu): Người xuất khẩu cấp tín dụng cho người nhập khẩu để thúc đẩy xuất khẩu. Tín dụng này có hai hình thức: - **Cấp bằng chấp nhận hối phiếu**: Người nhập khẩu ký chấp nhận trả tiền vào hối phiếu do người xuất khẩu phát hành. Thời hạn do hai bên thỏa thuận, nhưng luật các nước quy định giới hạn. Ví dụ, Anh, Pháp cho 30–90 ngày; Mỹ 180 ngày; Nhật Bản 180–360 ngày. - **Cấp bằng mở tài khoản**: Hai bên ký hợp đồng mua bán, quy định người xuất khẩu mở tài khoản ghi nợ người mua sau mỗi chuyến giao hàng. Người mua thanh toán bằng chuyển tiền, chuyển Séc hoặc kỳ phiếu trả tiền ngay. 2. **Tín dụng cấp cho nhà xuất khẩu** (gọi là tín dụng nhập khẩu): Người nhập khẩu cấp tín dụng cho người xuất khẩu để thuận tiện nhập hàng. Tiền ứng trước có thể mang tính chất tín dụng hoặc đảm bảo hợp đồng, tùy vào trường hợp. Khoản tiền được hoàn trả bằng cách khấu trừ dần theo tỷ lệ cố định, tăng dần hoặc một lần vào chuyến hàng cuối cùng. 3. **Tín dụng do nhà môi giới cấp**: Các ngân hàng lớn thường không trực tiếp cấp tín dụng cho doanh nghiệp mà thông qua nhà môi giới, phổ biến ở Anh, Đức, Bỉ, Hà Lan. Nhà môi giới là công ty có vốn vay từ ngân hàng, cung cấp nhiều hình thức tín dụng như cho vay không cầm cố, cầm cố chứng từ, chiết khấu hối phiếu. Tất cả đều là tín dụng ngắn hạn. Tín dụng thương mại (Trade Credit) là thuật ngữ trong tài chính, mô tả khái niệm, cơ chế hoặc quy trình dùng trong phân tích, định giá, giao dịch và quản trị rủi ro. Ví dụ, nó có thể được áp dụng trong phân tích báo cáo tài chính hoặc định giá doanh nghiệp, tùy ngữ cảnh. Ứng dụng hỗ trợ lập báo cáo, phân tích, thẩm định và ra quyết định tài chính. Khi sử dụng, cần lưu ý bối cảnh pháp lý và thị trường để hiểu chính xác.

Quỹ đầu tư chỉ số là loại quỹ xây dựng danh mục đầu tư theo một chỉ số chứng khoán cụ thể, ví dụ như Dow Jones, S&P 500, FTSE 100. Loại quỹ này bắt đầu được nhiều người biết đến vào những năm 1990, khi một số công ty tài chính bắt đầu đưa sản phẩm này ra thị trường. Trước đó, nhiều nhà quản lý tài chính và nhà đầu tư nhỏ đã sử dụng hình thức này. Thành công của quỹ đầu tư chỉ số đến từ ý tưởng rằng chúng có thể khắc phục những hạn chế của quỹ tích cực truyền thống. Các quỹ tích cực thường mua cổ phiếu của những công ty mà họ kỳ vọng sẽ vượt mặt thị trường. Tuy nhiên, nhiều quỹ như vậy lại chọn sai cổ phiếu, dẫn đến kết quả kém hơn bình quân thị trường. Ngược lại, quỹ chỉ số chỉ tập trung vào việc mô phỏng biến động của chỉ số. Chúng mua cổ phiếu theo tỷ lệ mà chỉ số đó sử dụng để tính toán, chứ không đặt mục tiêu vượt mặt thị trường. Lý do là vì các nhà quản lý tích cực khó có thể đầu tư tốt hơn thị trường trong dài hạn, đồng thời chi phí giao dịch liên tục làm giảm lợi nhuận. Quỹ chỉ số phù hợp với nhà đầu tư ưa an toàn, nhưng khó tạo ra lợi nhuận cao. Hầu hết các quỹ chỉ số mua cổ phiếu theo tỷ lệ của chỉ số mục tiêu. Ví dụ, nếu sàn X có 3 cổ phiếu A, B, C với số lượng phát hành lần lượt là 5 triệu, 10 triệu, 5 triệu, quỹ T đầu tư theo "X index" sẽ mua theo tỷ lệ 1:2:1, ví dụ 400.000 cổ phiếu A, 800.000 cổ phiếu B, 400.000 cổ phiếu C. Một số quỹ khác sử dụng công cụ tài chính phức tạp hơn để lựa chọn cổ phiếu đa ngành, nhằm mô phỏng chỉ số chính xác hơn. Chính vì vậy, dù cùng đầu tư theo chỉ số FTSE 100, các quỹ có thể có kết quả hơi khác nhau.

Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu phản ánh quy mô tài chính của doanh nghiệp. Nó cho biết tỷ lệ giữa hai nguồn vốn cơ bản (nợ và vốn chủ sở hữu) mà doanh nghiệp sử dụng để hoạt động. Hai nguồn vốn này có đặc điểm riêng và mối quan hệ giữa chúng giúp đánh giá tình hình tài chính. Tỷ lệ này được tính bằng công thức: DER = Tổng nợ / Vốn chủ sở hữu. Trong đó, nợ của doanh nghiệp bao gồm cả nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Vốn chủ sở hữu gồm cổ phần thông thường, cổ phần ưu đãi, lãi phải trả và nợ ròng. Tỷ lệ này phụ thuộc nhiều vào ngành nghề hoạt động. Ví dụ, doanh nghiệp sản xuất thường có tỷ lệ cao hơn vì cần nhiều vốn, trong khi doanh nghiệp dịch vụ thường có tỷ lệ thấp hơn. Tỷ lệ này giúp nhà đầu tư hiểu về sức mạnh tài chính và cách doanh nghiệp chi trả hoạt động. Nếu hệ số lớn hơn 1, tài sản của doanh nghiệp được tài trợ chủ yếu bằng nợ. Ngược lại, nếu hệ số nhỏ hơn 1, tài sản được tài trợ chủ yếu bằng vốn chủ sở hữu. Hệ số nhỏ hơn có nghĩa nợ chiếm tỷ lệ nhỏ so với tài sản, doanh nghiệp ít gặp khó khăn tài chính hơn. Ngược lại, hệ số lớn có thể dẫn đến rủi ro trả nợ hoặc phá sản. Khi nợ chiếm phần lớn so với vốn chủ sở hữu, doanh nghiệp dễ gặp rủi ro, đặc biệt khi lãi suất ngân hàng tăng. Các chủ nợ và ngân hàng thường xem xét tỷ lệ này để quyết định cho vay. Tuy nhiên, vay nợ có ưu điểm là chi phí lãi vay được trừ vào thuế thu nhập. Doanh nghiệp cần cân bằng giữa rủi ro và lợi ích của việc vay. Lưu ý: Khi xem báo cáo tài chính doanh nghiệp Việt Nam, bạn có thể thấy một số doanh nghiệp có tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu rất cao, lên đến cả chục lần. Đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước tham gia kinh doanh bất động sản. Trong thuyết minh báo cáo, lý do được đưa ra là doanh nghiệp triển khai nhiều dự án bất động sản hiệu quả. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, các khoản thu từ việc huy động vốn kinh doanh (như quyền sử dụng đất, căn hộ chung cư) chưa đủ điều kiện ghi nhận doanh thu, nên được tính vào nợ phải trả thay vì vốn chủ sở hữu. Điều này khiến tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu cao hơn thực tế. Do đó, khi nghiên cứu chỉ số tài chính, bạn cần thận trọng với phương pháp hạch toán và thông tin liên quan để đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Cung cấp tài chính cho dự án là việc hỗ trợ vốn cho các dự án công nghiệp và cơ sở hạ tầng dài hạn. Cấu trúc tài chính thường phức tạp, kết hợp giữa vay nợ và phát hành vốn cổ phần. Nợ được trả bằng tiền thu được từ hoạt động của dự án, không phụ thuộc vào tài sản chung hay tín dụng của các nhà tài trợ. Tài sản đảm bảo cho khoản vay thường là các tài sản của dự án, bao gồm hợp đồng tạo doanh thu. Các nhà cho vay có quyền sở hữu tài sản này và có thể kiểm soát dự án nếu vi phạm điều khoản hợp đồng. Việc cung cấp tài chính thường do nhiều bên tham gia, nhằm phân tán rủi ro và đảm bảo lợi nhuận cho từng bên. Thường thấy là sự hợp tác giữa các nhà đầu tư vốn cổ phần (gọi là nhà tài trợ) và ngân hàng cho vay. Các khoản nợ thường là loại không có trách nhiệm cá nhân, chỉ được bảo đảm bằng tài sản của dự án và trả từ doanh thu do dự án tạo ra.